Εικόνες από τις κατεχόμενες περιοχές, στις οποίες φαίνονται άνθρωποι να καθοδηγούν μετανάστες προς την Κύπρο, επικαλείται ο Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας Νικόλας Ιωαννίδης. «Έχουμε βίντεο που δείχνουν κινήσεις στις κατεχόμενες περιοχές, στα οποία φαίνονται άνθρωποι να τους καθοδηγούν για να έρθουν», δήλωσε.
Η αναφορά αυτή δίνει νέα διάσταση στη συζήτηση για τις παράτυπες αφίξεις και τη δράση των διακινητών. Ο κ. Ιωαννίδης διευκρίνισε, ωστόσο, ότι το ζήτημα αφορά τους διακινητές και όχι το προφίλ των μεταναστών.
Την ίδια ώρα, τα στοιχεία που παρουσίασε δείχνουν θεαματική υποχώρηση των παράτυπων αφίξεων: η μείωση φτάνει το 92% σε σύγκριση με το 2022. Πώς επιτεύχθηκε αυτή η αλλαγή; Όπως εξήγησε ο Υφυπουργός, δεν υπήρξε μία και μοναδική κίνηση, αλλά συνδυασμός μέτρων.
Η ενίσχυση της επιτήρησης της Πράσινης Γραμμής, η εγκατάσταση καμερών, οι θαλάσσιες περιπολίες, η ταχύτερη εξέταση των αιτήσεων ασύλου και οι επιστροφές αποτέλεσαν, σύμφωνα με τον ίδιο, μέρος της προσπάθειας. Η Πράσινη Γραμμή, που στο παρελθόν αποτελούσε βασική διαδρομή παράτυπων αφίξεων, δεν χρησιμοποιείται πλέον στον ίδιο βαθμό.
Και οι αριθμοί στις δομές φιλοξενίας αποτυπώνουν την αλλαγή. Στο Κέντρο Υποδοχής και Φιλοξενίας Πουρνάρα διαμένουν σήμερα 142 άτομα, ενώ παλαιότερα ο αριθμός ξεπερνούσε τους 3.000. Παράλληλα, από τις αρχές του 2026 έχουν επαναπατριστεί ή απελαθεί περισσότερα από 4.000 άτομα.
«Προηγουμένως, κάποιος μπορούσε να υποβάλει αίτηση ασύλου και να παραμένει για χρόνια μέχρι να εξεταστεί», είπε ο κ. Ιωαννίδης. Πλέον, όπως ανέφερε, οι αιτήσεις εξετάζονται μέσα σε εβδομάδες ή λίγους μήνες.
Όσο για το ενδεχόμενο απευθείας συνεργασίας με την Τουρκία, ο Υφυπουργός σημείωσε ότι δεν υπήρξε άμεση επαφή. Ανέφερε, όμως, ότι έγιναν διαβήματα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ότι η Τουρκία έχει αυστηροποιήσει τη δική της μεταναστευτική πολιτική.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στους Σύρους. Περίπου 5.500 έχουν επιστρέψει οικειοθελώς στη Συρία, με τις περιπτώσεις να διαφέρουν: κάποιοι απέσυραν τις αιτήσεις ασύλου ή παραιτήθηκαν από το καθεστώς προστασίας, ενώ άλλων οι αιτήσεις απορρίφθηκαν ή το καθεστώς προστασίας ανακλήθηκε.
Ο κ. Ιωαννίδης υπογράμμισε ότι οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης στη Συρία δεν αρκούν από μόνες τους για τη χορήγηση ασύλου. «Οι συνθήκες διαβίωσης δεν θεμελιώνουν δικαίωμα σε άσυλο», είπε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, δήλωσε ότι η Κύπρος στηρίζει την άρση των κυρώσεων της ΕΕ κατά της Συρίας, διατηρεί επαφές με τη Δαμασκό και συνεργάζεται με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης για την επανένταξη όσων επιστρέφουν.
Στο μεταξύ, η κυβερνητική πολιτική δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση των παράτυπων ροών. Η Κύπρος, σύμφωνα με τον Υφυπουργό, χρειάζεται ξένο εργατικό δυναμικό, καθώς η ανεργία βρίσκεται γύρω στο 4% ή χαμηλότερα και υπάρχουν θέσεις που δεν μπορούν να καλυφθούν από το εγχώριο εργατικό δυναμικό.
«Είναι απολύτως απαραίτητο να υπάρχει ξένο εργατικό δυναμικό», ανέφερε, εξηγώντας ότι στόχος είναι να καλυφθούν τομείς κρίσιμοι για την οικονομία και την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Απέρριψε επίσης την άποψη ότι η Κύπρος εφαρμόζει διαφορετική μεταναστευτική πολιτική ανάλογα με την οικονομική κατάσταση ή τη θρησκεία των μεταναστών, σημειώνοντας ότι στη χώρα ήδη εργάζονται Αιγύπτιοι, Σύροι και Μουσουλμάνοι.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η ένταξη. Η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, η ανάπτυξη δεξιοτήτων και η γνώση των θεσμών και του τρόπου ζωής στην Κύπρο τέθηκαν από τον κ. Ιωαννίδη ως βασικές προϋποθέσεις για τους νόμιμα διαμένοντες μετανάστες.
Παράλληλα, η Κυβέρνηση επιδιώκει λιγότερη γραφειοκρατία και περισσότερη ψηφιοποίηση. Ο στόχος είναι μέχρι το τέλος του 2027 το μεγαλύτερο μέρος των διαδικασιών που αφορούν τη νόμιμη μετανάστευση να διεκπεραιώνεται ηλεκτρονικά.
«Θέλουμε να μετατρέψουμε τη μετανάστευση σε λύση», είπε ο Υφυπουργός, τονίζοντας ότι οι περισσότεροι μετανάστες βρίσκονται στην Κύπρο για να εργαστούν, τηρούν τον νόμο και συνεισφέρουν στην κοινωνία και την οικονομία.
Η Κύπρος θα συνεχίσει, επίσης, να στηρίζει τους Ουκρανούς που βρίσκονται στη χώρα. Για όσους παραμείνουν μετά το τέλος της προσωρινής προστασίας, στόχος είναι η σταδιακή μετάβαση σε άλλες μορφές νόμιμης διαμονής, μεταξύ άλλων μέσω αδειών που συνδέονται με την εργασία.
Τέλος, ο κ. Ιωαννίδης χαρακτήρισε σημαντικό για τα κράτη πρώτης γραμμής το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, επισημαίνοντας ότι η Κύπρος έχει αντιμετωπίσει δυσανάλογες πιέσεις από τις μεταναστευτικές ροές. Η συζήτηση, πάντως, παραμένει ανοιχτή και οι επόμενες κινήσεις γύρω από τις ροές, τις επιστροφές και τη νόμιμη μετανάστευση αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.