Τελεσίγραφο με ημερομηνία λήξης έστειλε ο Υφυπουργός Μετανάστευσης Νικόλας Ιωαννίδης προς τους Σύρους που βρίσκονται στην Κύπρο. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο και δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας: όσοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας καλούνται να φύγουν οικειοθελώς, διαφορετικά θα βρεθούν αντιμέτωποι με αναγκαστικές απελάσεις.
Η προθεσμία για το πρόγραμμα εθελούσιας επιστροφής λήγει στις 30 Οκτωβρίου 2026. Ο Ιωαννίδης ήταν σαφής: «Είναι προτιμότερο να αξιοποιήσετε τώρα ένα διαθέσιμο πρόγραμμα επιστροφής, παρά να περιμένετε αυστηρότερες διαδικασίες και να βρεθείτε με λιγότερες επιλογές». Ο λόγος του προκάλεσε αναστάτωση, αφού η προειδοποίηση συνοδεύεται από συγκεκριμένα νούμερα που σοκάρουν.
Ποιος θα το περίμενε; Μέσα σε ενάμιση χρόνο, από το 2025 έως τον Ιούνιο του 2026, απορρίφθηκαν σχεδόν 2.000 αιτήσεις Σύρων. Οι πρώτες προσφυγές που εξετάστηκαν από το Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας απορρίφθηκαν, με το δικαστήριο να επικυρώνει τις αποφάσεις της Υπηρεσίας Ασύλου. Η τάση είναι ξεκάθαρη: οι πόρτες για άσυλο κλείνουν.
Την ίδια στιγμή, οι νέες αιτήσεις ασύλου από Σύρους μειώθηκαν δραματικά: 96,8% λιγότερες το πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σύγκριση με το 2024. Ακόμα πιο εντυπωσιακό: περίπου 5.200 Σύροι απέσυραν τις αιτήσεις τους ή παραιτήθηκαν από το καθεστώς επικουρικής προστασίας μετά την αλλαγή κυβέρνησης στη Συρία τον Δεκέμβριο του 2024 και επέστρεψαν οικειοθελώς. Αυτός είναι ο αριθμός που δείχνει τον δρόμο.
Και τα νέα δεν σταματούν εδώ. Οι παράτυπες αφίξεις στην Κύπρο μειώθηκαν κατά 92% μεταξύ του πρώτου εξαμήνου του 2022 και του αντίστοιχου εξαμήνου του 2026. Οι νέες αιτήσεις ασύλου έπεσαν κατά 93%, ενώ οι εκκρεμότητες περιορίστηκαν από 24.000 τον Ιούνιο του 2024 σε 14.000 τον Ιούνιο του 2026 – και σήμερα βρίσκονται κάτω από 13.500. Η εικόνα είναι εντυπωσιακή, αλλά για τους Σύρους που παραμένουν, η απειλή είναι υπαρκτή.
Ο Ιωαννίδης δεν δίστασε να αναφερθεί και στο μεγαλύτερο πολιτικό επίτευγμα της Κυπριακής Προεδρίας: τον νέο Κανονισμό Επιστροφών της ΕΕ. Ο ίδιος ηγήθηκε της διαπραγματευτικής ομάδας εκπροσωπώντας τα 27 κράτη μέλη. Τι προβλέπει; Ταχύτερες διαδικασίες επιστροφής, υποχρεώσεις συνεργασίας για όσους δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής, και αυστηρότερες ρυθμίσεις για πρόσωπα που θεωρούνται κίνδυνος για τη δημόσια τάξη ή την εθνική ασφάλεια.
Πιο συγκλονιστικό όμως είναι το γεγονός ότι ο Κανονισμός δημιουργεί τη νομική βάση για τη λειτουργία «κόμβων επιστροφής» σε τρίτες χώρες. Κάτι που σημαίνει ότι οι απελάσεις μπορεί να γίνονται ακόμα πιο γρήγορα και αποτελεσματικά.
Παράλληλα, από τις 12 Ιουνίου τέθηκε σε εφαρμογή το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, με ταχύτερες διαδικασίες ασύλου, ενισχυμένους ελέγχους στα σύνορα και μηχανισμούς αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών. Η Κύπρος, ως πρώην προεδρεύουσα χώρα, έχει ήδη δείξει τον δρόμο.
Ποιο είναι το τελικό μήνυμα του Υφυπουργού; «Η κατεύθυνσή μας είναι ξεκάθαρη: άσυλο μόνο σε όσους πραγματικά το δικαιούνται, επαναπατρισμός όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής και χορήγηση αδειών παραμονής μέσω νόμιμων και ελεγχόμενων οδών μετανάστευσης». Δεν υπάρχει περιθώριο για ερμηνείες.
Οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές και για τους Σύρους στην Κύπρο η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη ξεκινήσει. Ποιοι θα προλάβουν να φύγουν εθελοντικά και ποιοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με την αναγκαστική απέλαση; Μείνετε συντονισμένοι, γιατί οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες.